برترین NGO مبارزه با اعتیاد

صفحه اصلیمقالات حوزه اعتیادمهارت ارتباط مؤثر

مهارت ارتباط مؤثر

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

 در دنياي امروز ، ارتباط محور اصلي زندگي انسانها را تشكيل مي دهد و مهارتهاي ارتباطي از منحصر به فرد ترين و مهم ترين مواردي است كه فرد را به سوي موفقيت سوق مي دهد.  ارتباط مؤثر مهارتي است كه مي توان آن را پرورش داد و تقويت نمود و بديهي است كه اينكار نياز به اطلاعات و آگاهي و تمرين آگاهانه و كاربرد شيوه ها و روشهاي آن دارد و از طريق تمرين ، مهارتها افزايش يافته و درك ما را از فرآيندهاي ارتباطي خود و ديگران عميق تر مي گرداند و نيز عاملي است كه ما را به اهداف خود رسانده تا به موفقيت نائل شويم؛

 

مهارت ارتباط مؤثر

 

در دنياي امروز ، ارتباط محور اصلي زندگي انسانها را تشكيل مي دهد و مهارتهاي ارتباطي از منحصر به فرد ترين و مهم ترين مواردي است كه فرد را به سوي موفقيت سوق مي دهد.  ارتباط مؤثر مهارتي است كه مي توان آن را پرورش داد و تقويت نمود و بديهي است كه اينكار نياز به اطلاعات و آگاهي و تمرين آگاهانه و كاربرد شيوه ها و روشهاي آن دارد و از طريق تمرين ، مهارتها افزايش يافته و درك ما را از فرآيندهاي ارتباطي خود و ديگران عميق تر مي گرداند و نيز عاملي است كه ما را به اهداف خود رسانده تا به موفقيت نائل شويم؛ در واقع نياز به ارتباط يك نياز رواني – اجتماعي است براي همه انسانها در هر زمان و مكان و در هر سن و شرايطي.

 

چرا ارتباط برقرار كنيم ؟

اگر از شما سؤال شود كه چرا و با چه انگيزه برقرار مي كنيد ؟  چه پاسخي خواهيد داد ؟ طبعاً خواهيد گفت : براي برقراري دوستي ، براي كسب اطلاعات ، براي بيان منظور خود ، براي ياد گرفتن ، براي سرگرمي ، براي اجتماعي شدن ، براي افزايش اعتماد به نفس و ...

ارتباط صحيح و سالم ضامن سلامت جامعه خواهد بود و ضعفهاي ارتباطي باعث فقدان شور و اشتياق و انجام كار ، بي كفايتي ، نا اميدي ، فقدان روحيه اجتماعي و نهايتاً مانع تحقق اهداف مطلوب خواهد بود .

 

مواد تشكيل دهنده يك ارتباط مؤثر :

ü      فرستنده پيام

ü      گيرنده پيام

ü      خود پيام

ü      شرايط زماني و مكاني

ü      نبود عوامل مزاحم

 

پيامي كه فرستاده مي شود بايد :

1.     واضح باشد .

2.     قابل اجرا باشد .

 

اگر فرستنده پيام نتواند شفاف و واضح صحبت كند پيام گرفته نمي شود و پيام هاي ضعيف و مبهم نيز به مقصد نمي رسند و گيرنده پيام نيز بايد بتواند پيام را بفهمد . لذا در خصوص ايجاد ارتباط مؤثر با افراد به خصوص كودكان و نوجوانان به تناسب پيام با شرايط سني ( ويژگي هاي رواني ) بايد به آنها توجه نمود تا پيامها را به سادگي و همانگونه كه هست دريابند و بپذيرند ؛  كه اين عمل شرط ايجاد تفاهم بين افراد است .

شرايط زمان و مكان نيز از عوامل ايجاد كننده ارتباط مؤثر است . مثل : عوامل مخل فيزيكي و محيطي و نيز عدم درك حالات و شرايط رواني پيام دهنده و پيام گيرنده .

 

اصول ارتباط :

  1. همه كارهاي ما نوعي ارتباط است :  گفتارهاي ما به عنوان منشاء اصلي ايجاد ارتباط تنها بين 7 تا 24 درصد از كل پيام ما را تشكيل مي دهد و حركات ( پيام هاي غير زباني ) عمدي يا غير عمدي نيز جزء ديگري از  پيام هاي ما هستند .  حتي لباسي كه مي پوشيم ، خانه اي كه در آن زندگي مي كنيم ، ماشيني كه سوار مي شويم بيانگر گرايشات و احساسات دروني ماست كه مي تواند منشاء پيام باشد .  اما آنچه معمولاً به عنوان شكل هاي مهم مهارتهاي ارتباطي بيان مي گردد ، چه بصورت كلامي يا غير كلامي مي توان در سخن گفتن و سؤال كردن ، گوش دادن ، نگاه كردن و ... يافت .
  2. نحوه ارسال پيام همواره بر روي نحوه دريافت آن تأثير مي گذارد :  علاوه بر استفاده از واژه ها و الفاظ مناسب ، نوع درجه صدا و لحن بيان ، ميزان ارتباط چشمي ، وضعيت بدن و زاويه سر نسبت به گردن ، گيرنده پيام را ياري مي دهد تا كلمات ما را تفسير نموده و معاني آن را به نحو خاص و مؤثر از شيوه ارسال دريابد .
  3. ارتباط درواقع همان پيامي است كه دريافت مي شوند نه آن پيامي كه ارسال شده است: بسيار امكان دارد كه پيام دريافت شده با مقصود اصلي گوينده متفاوت باشد و ارتباط واقعي همان پيامي است كه توسط پيام گيرنده دريافت مي شود .
  4. نحوه شروع ارسال پيام اغلب تعيين كننده نتيجة آن پيام است : گاه اگر مراقب نباشيم ، چند كلمه اول فرد مقابل باعث نوعي عدم توجه و بي اعتنايي در حالت تدافعي و عدم پذيرش مخاطب گردد.
  5. ارتباط يك خيابان دو طرفه است:  مابايد همانگونه كه پيام ها را دريافت مي كنيم ، آنها را ارسال نمائيم.  اگر ارتباط را شامل عمل متقابلي كه حداقل 2 نفر در آن رابطه فعالند بدانيم ، تمام اشكال ارتباطي متشكل از يك متكلم ( فرستنده ) و يك يا چند مخاطب ( گيرنده ) خواهد بود  و لذا ارتباط هاي يك طرفه ارتباط هاي مؤثري نخواهد بود .  يك ارتباط موفق داراي دو عنصر اساسي است : دادن اطلاعات مفيد و گرفتن اطلاعات مفيد و چنانچه يكي از دو مورد ذكر شده انجام نگيرد ، هيچ گونه ارتباطي برقرار نخواهد شد.
  6. ارتباط ، نظير حركات موزون دو دست است:  ارتباط فرآيندي دو جانبه و چيزي بيش از داد و ستد پيام هاست. ما تنها يك گوينده نيستيم بلكه ارتباط برقرار مي كنيم و اگر پيام مشابهي را بارها به افراد مختلف انتقال دهيم  ، نحوة ارسال پيام هر بار متفاوت خواهد بود و در هر لحظه به طور متفاوت عمل مي كنيم .  دريافت افراد مختلف مردم از يك پيام يكسان نيز متفاوت است چون دانش قبلي و نظام اعتقادي آنها با هم متفاوت و متعاقباً ارتباط ها نيز متفاوت مي گردند .   لذا لازم است كه تمامي تلاش خود را براي ايجاد يك ارتباط موفق با همه مردم به خصوص نوجوانان و جوانان به كار بگيريم .  مهارتهاي گفتاري از دوران كودكي در فرد ايجاد و تقويت مي شود و عامل اصلي تقويت نيز پدر و مادر مي باشند .  در آرامش سخن گفتن به كودكان ، تشويق هاي به جا و مناسب دادن به مرور زمان توانمندي گفتاري را در فرد ايجاد مي كند تا بتواند با آرامش و اعتماد به نفس ، افكار خود را بيان نمايد.

 

در دوره نوجواني به دليل رشد اجتماعي ، نياز به ارتباط برقرار كردن با نوجوانان از نيازهاي رواني و اساسي آنها است و همچنين از نشانه هاي موفقيت اجتماعي نوجوانان اين است كه بتوانند به آساني با ديگران رابطه برقرار كنند و آنچه را كه در ذهن و درون آنها مي گذرد با كسي يا دوستي در ميان بگذارد . اگر والدين اين توانايي را در فرزندان ايجاد و تسهيل نكرده باشند از وظايف مربيان و معلمان تصحيح و تقويت اين ويژگي است كه فرد بتواند مسائل و انديشه هاي خود را به ديگران بفهماند و اين يكي از عوامل موفقيتهاي اجتماعي است .

 

عوامل مؤثر در ارتباط موفق :

يكي از عوامل مؤثر در ايجاد رابطه ، ذهنيتي است كه نسبت به طرف مقابل داريم و به جاي ايجاد ارتباط ، از طريق تصور و درك صحبتهايي كه از يكديگر داريم ،  سخن می گوييم ، اين نوع رابطه ها بيهوده و بي نتيجه خواهد بود .  در اين شرايط بايد لحظه اي تأمل نمود و از خود پرسيد :  كه من تحت تأثير كدام باور ذهني قرار گرفته ام ؟  و پس از بررسي علت و رفع مشكل ، خود را با شرايط سازگار و ارتباط مؤثري برقرار كنيم .  به سه واژه  هم كلامي ، همدلي ، همدردي و تفاوتهاي آنها نيز توجه نمائيم . هم كلامي تنها چيزي گفتني و گاه پايان ارتباط است ، زيرا ما نمي توانيم با كسي كه نسبت به ما يا آنچه كه مي گوييم بي تفاوت است ، ارتباط خوب و طولاني برقرار  كنيم .  همدردي نيز به معني احساسی نظير وابستگي نزديك با فرد مقابل است . همدلي يعني ديدن يك موقعيت از ديدگاه فرد ديگر و الزاماً به معني موافقت با آن هم نيست .

 

گاه ممكن است شما با مسئله اي كاملاً مخالف باشيد ولي در عين حال قادر باشيد آن را از ديدگاه فرد ديگر هم ببينيد . همدلي ما را به يكديگر نزديك مي سازد و به اين ترتيب مي توانيم هنگام برقراري ارتباط با ديگران عقايد آنها را درك نموده و آنها را به حساب آوريم .  اين كار كمك مي كند تا به شيوه اي ارتباط برقرار كنيم كه هر گونه مقاومت يا واكنش تدافعي را در ديگران كاهش دهيم و به ديگران نيز كمك مي كند تا حرفهاي ما را با آمادگي بيشتري بشنوند .

 

 

شناخت مخاطب :

اگر ما بتوانيم انسانها و افراد را كه با آنها زندگي مي كنيم و معاشرت داريم به گونه اي بشناسيم كه بدانيم چه مسائلي براي آنها اهميت دارد يا چه گذشته اي دارند و چگونه مي انديشند ، ارتباط برقرار كردن با آنها آسان تر است .  زيرا مي توانيم مسائل را از ديدگاه آنها ببينيم . زماني كه تفاوتهاي افراد كم و مشابهت آنها به لحاظ سن ، تجارب زندگي ، نوع تربیت و ... زياد باشد ؛ همدلي به آساني صورت مي گيرد ولي زماني كه تفاوتهاي فراواني بين دو نفر وجود داشته باشد ، به كار گرفتن مهارتهاي همدلي براي ايجاد يك ارتباط مؤثر از اهميت اساسي برخوردار است و اين ، معناي واقعي همدلي است .  به همين دليل گفته اند « همدلي هسته مركزي ارتباط است »  .  همدلي نظير ساير مهارتها بايد آن چنان تقويت شود كه بصورت عادت پديدار گردد . خود را به جاي ديگران بگذاريد و وقايع را از ديدگاه آنها بنگريد . حس همدلي را در خود تقويت كنيد و فكر كنيد اگر به جاي طرف مقابل بوديد در اين شرايط خاص چه مي كرديد ؟  اين كار را با افرادي كه مي شناسيد تمرين كنيد و به مرور با كساني كه با شما در اين زمينه تفاوت دارند تجربه نماييد .

 

احترام متقابل :

همانگونه كه پيام خود را ارسال مي كنيد به همان طريق نيز دريافت مي كنيد .  لذا احترام متقابل لازمة ارتباط موفق است .  يعني اول بايد به خود احترام بگذاريد در غير اين صورت فرد ديگر اينكار را نمي كند . دوم آنكه به فرد مقابل هم احترام بگذاريم .  ابراز احترام يك راه مطمئن براي كسب احترام است و بدون اين موارد هرگز ارتباط موفق بوجود نمي آيد .

 

انتخاب واژگان مناسب :

اگر چه محتواي پيام چيزي فراتر از واژه هاي تشكيل دهنده آن است ولي بدان معني نيست كه اهميت لغات را انكار نماييم .  لغات نقش مهمي را در پيام دريافت شده دارند لذا بايد سعي كنيد آنها را با دقت بيشتري انتخاب نماييد و بدون فكر يا براساس عادت ، لغات را به كار نبريد . لغات ، گاه حالت تدافعي ايجاد كرده و به جر وبحث منتهي مي شود و گاه اثر مثبت دارد . استفاده از عبارات دوستانه با لحن مؤدبانه به ايجاد ارتباط مؤثر كمك مي نمايد .

 

لغات را براساس شش اصل انتخاب مي نماييم :

  1. اصل وضوح
  2. اصل اختصار
  3. اصل كامل بودن
  4. اصل رعايت ادب
  5. اصل صحيح بودن
  6. اصل صراحت ( دقت ) :  در صحبت كردن بايد از طرف خود صحبت كنيم نه از طرف مردم . استفاده از كلمه « من »  يكي از شيوه هاي مهم بيان قاطع است . « ما فكر مي كنيم » « ما مي خواهيم » نمونه اي از صحبت كردن از طرف ديگران است و براي زماني قابل قبول است كه شما به عنوان سخنگوي يك گروه انتخاب شده باشيد ، اما عباراتي نظير « فكر مي كنم » « به نظر من » صحبت كردن از طرف خود است .

صحبت كردن از جانب خود مالكيت داشتن بر پيام ، توجه به انتقاد ديگران ، دادن پاسخ منفي در صورت لزوم ونشان دادن احترام به فرد مقابل ؛ همگي مي تواند موجب پيشرفت ما در ارتباط ها گر دند ، همچنين تقاضا كردن به جاي دستور دادن ، مقاومتهاي فرد مقابل را از بين برده و به تسهيل ارتباط كمك مي كند .

 

سخن گفتن :

يكي از مهم ترين مهارتهاي ايجاد ارتباط ، « سخن گفتن » است و همه انسانها اين توانايي را دارند كه بتوانند به نوعي از اين طريق اهداف ، مقاصد ، عواطف و احساسات خود را به ديگران انتقال دهند .  بنابراين وقتي انسان وارد محيطي مي شود كه زبان مردم آنجا را نمي فهمد ، نمي تواند به راحتي ارتباط برقرار كند .

كلمات به تنهايي داراي اهميت  هستند اما فقط بخش ناچيزي از پيام دريافت شده را تشكيل مي دهند . چگونگي اداي آن كلمات يعني لحن صدا ، زير و بمي ، درجه صدا و سرعت اداي كلمات و تأكيد ، كل معناي پيام را تغيير مي دهد كه اغلب به صورت ناخود آگاه صورت گرفته و احساس واقعي ما را بيان مي كند .  برخي از اين صداها آهنگ دارند ؛ برخي قوي ؛ برخي گرم و دوستانه ؛ برخي مهربان و نوازش دهنده و برخي صاف و يكنواخت هستند كه تأثير و حس موجود ، در پيام لحن ( كيفيت صوتي صدا ) نهفته است . تغيير لحن صدا ، بيان حالات احساسات و تفاوتهاي دروني است . زير و بمي صدا همان شدت درجه و نوع صدايي است كه با آن صحبت مي كنيم ، سرعت زير و بمي صدا تركيب نيرومندي را بوجود مي آورد .

 

 

گوش كردن :

يكي ديگر از مهارتهاي ارتباطي گوش كردن است همانگونه كه گوينده بايد اصولي را رعايت كند ، شنونده و گيرنده پيام هم بايد بتواند پيام را آنگونه كه هدف گوينده است درك نمايند و هم عامل و هم انگيزه اي براي ادامه ارتباط باشند .  گوش كردن يعني شنیدنی هدفمند و آگاهانه كه نقش مهمي در كيفيت ارتباط دارد .  در واقع خوب گوش كردن هديه اي است كه مي توان به طرف مقابل داد .  گوش  دادن واقعي نه تنها توسط گوش ها بلكه توسط قلب و چشم ها صورت مي گيرد .  لازمة گوش كردن واقعي اين است كه موقتاً افكار ، انتظارات و خواسته هاي خود را كنار بگذاريم تا بتوانيم تمركز داشته و دنيا را از ديد گويندة سخن ، تجربه كنيم .

گوش كردن ، فني پيچيده است و به تمرين بسيار نياز دارد .

 

دلايل به دقت گوش نكردن :

دلايل زيادي براي به دقت گوش نكردن وجود دارد كه برخي از آنها شامل موارد زير مي باشد :

  • فكر مي كنيم چيزهاي بهتري براي گفتن داريم .
  • فكر مي كنيم آنچه قرار است گفته شود از پيش مي دانيم .
  • صداهاي مزاحم فراواني وجود دارد .
  • به گوينده يا موضوع علاقمند نيستيم .
  • خيلي شتابزده نيتجه گيري مي كنيم .
  • بيشتر ترجيح مي دهيم كه حرف بزنيم زيرا فكر مي كنيم نقش فعال تري خواهيم داشت .
  • گوش مي دهيم تا در اولين فرصت ، صحبت فرد مقابل را قطع نموده و خود سخن بگوييم و ...

خوب گوش كردن در ايجاد والقاء روابط مفيد و اجتناب از درگيري ها و سوء تفاهم ها از اهميت ويژه اي برخوردار است.

 

مهارتهاي غير كلامي :

ما همه روزه به صورت ناآگاهانه از ارتباط غير كلامي استفاده مي كنيم .  در يك نگاه خيلي واضح متوجه مي شويم كه آيا شخص مقابل ما رفتار دوستانه دارد ؟  راستگو و قابل اطمينان است يا خير ؟  اشارات غير كلامي بخش عمده اي از پيام مورد نظر ما را انتقال مي دهد .  با آگاهي از بعضي اشارات غير كلامي مي توانيم قدرت شركت خويش در ارتباطات را افزايش دهيم ونيز مطمئن باشيم علائم ارتباط غير كلامي كه ما براي ديگران مي فرستيم ، پيام هاي مورد نظرمان را تقويت مي كند و از اين طريق مي توان سوء تفاهم و عدم توافق ها و همچنين نشانه هاي حمايت و توافق ها را فوراً تشخيص داد .  ارتباطات غيركلامي كه اغلب از طريق بدن و به طور ناآگاهانه صورت مي پذيرد اگر چه به تنهايي وسيله مطمئني براي انتقال پيام نيست اما همراه با مهارتهاي ديگر ارتباطات ما مؤثرتر مي شوند .  از سوي ديگر اشارات غير كلامي بازگوكننده ذهنيات ما مي باشد لذا آنچه موفقيت ما را تشكيل مي دهد ، نگرش نسبت به خودمان و نيز احترام به نفس و خود شناسي ما مي باشد .

منظور از احترام به نفس ، ارزشي است كه ما به عنوان انسان  براي خود قائل مي باشيم و انتظاراتي است كه از خود داريم . ما خود بزرگترين تأثير را بر رفتار خود مي گذاريم ؛  اگر خود را فردي كم حرف و ضعيف در ارتباط بدانيم ،  مسلماً ديگران نيز چنين نظري راجع به ما خواهند داشت . ما با تعيين تصوراتي كه از خود مي داريم به تعيين چگونگي ارتباط خود با سايرين مي پردازيم .

 

مهم ترين اشارات غير كلامي عبارتند از :

ü      برخورد  راحت و صميمانه

ü      وضعيت  بدني استوار

ü      لبخند به جا و مناسب

ü      دست دادن

ü      لحن مناسب

ü      نحوة‌نشستن

ü      ارتباط  چشمی و ديگر عكس العمل هاي درست و سنجيده .

 

منابع :

1.     شعباني ، حسن . (1380) مهارتهاي آموزشي و پرورشي ( روشها و فنون تدريس ) . تهران : سمت .

2.     دكتر زارعيان ، داوود . (1382) . مباني كلي ارتباط جمعي . تهران : كارگزار روابط عمومي.

3.     يحيايي ايله اي ، احمد . ( 1380) . مباني روابط عمومي . تهران . چاپ گلچين.

4.     روابط عمومي كاركردي . (1382) . وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي . مؤسسه فرهنگي انتشاراتي آيه .

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی


درمان VIP اعتیاد با استفاده از جدیدترین روش های طب جایگزین(گروه پزشکی دکتر موحدی و همکاران09124867833)

آمار بازدیدهای سایت

امروز21
دیروز331
این هفته1508
این ماه4675
همه بازدیدها315072

مشاوره تخصصی شبانه روزی در جمعیت بهروزان
 بزودی راه اندازی خواهد شد

 

شماره تلفن های مراکز درمان اعتیاد در جمعیت بهروزان:

2-مرکزدرمان سرپایی اعتیاد بهروزان:
55363444-55363543
3-مرکزدرمان سرپایی اعتیاد پاسارگاد:
88467300-88468299

 

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به جمعیت مبارزه با اعتیاد بهروزان می باشد.